*Sağlıklı ve moral yükseltici bir beslenme için
bir iki besin türünden çok yeme yerine değişik değişik tür besinlerden
gereksinen miktarda yemeliyiz.
*Sağlıklı yaşam için en az 3 öğün besin tüketin öğün atlamayın uzun süre aç
kalmayın.
*Öğünler içersinde en önemlisi sabah kahvaltısıdır. Güne istekli başlamada ve
elverişli bir biçimde sürdürmede yenilen sabah kahvaltısının miktarı ve içeriği
büyük önem taşır.
*Uzun süren tokluk hissi için kahvaltıda proteinli besinlerin bulunması gerekir.
*Sabah kahvaltısında yenilen sebze ve meyvelerin çok önemli olduğu
unutulmamalıdır.
*Boya uygun vücut ağırlığının dengede tutulması, uzun ve sağlıklı bir yaşamın
anahtarıdır.
*Şeker içeren besinlerin ve içeceklerin tüketimini sınırlayın.
*Kolalı içecekler yerine süt ve ürünlerini tercih edin.
*Şeker içeren içecekler yerine sadece su veya madensuyu için.
*Çay ve bitkisel çayları şekersiz için.
*Şekerli besin tüketiminden sonra dişlerinizi fırçalamayı unutmayın.
*Lezzetine bakmadan yemeklere tuz eklememeli ve fazla tuzlu besinler
tüketilmemelidir.
*Hastalık yapan mikroorganizmalar kişiden kişiye en çok eller yolu ile
bulaşmaktadır
*Mikropların bulaşmasını önlemenin en etkili ve en kolay yolu el yıkaadır
*Su ve sabunla ellerin uygun şekilde yıkanması ile el yüzeyinde bulunan
mikropların çoğu uzaklaştırıla bilmektedir
*El yıkarken 15-20 saniye iyice köpürtüp bol su ile durulayın ve motlaka
kurulayın
*Mutfakta kullanılan kapları yıkarken deterjanı az olmasına özen gösterin ve
iyice durulayıp kurulayın
*Alkol kullanmayın.
Alkolün aşırı miktarda kronik tüketimi:
1- Kalp ve damar hastalıklarına,
2- Hipertansiyona,
3- Karaciğer yağlanması ve sirozuna,
4- Pankreas iltihaplanmasına,
5- Diabetes mellitusa, (şeker hastalığı)
6- Beyin hasarına,
7- Doğum defektlerine,
8- Bazı kanser türlerine(örneğin; karaciğer kanseri)
9- Motorlu taşıt kazalarına,
10- Sosyal ve psikolojik sorunlara (örneğin; şiddet ve intihar) neden olabilir.
*Su ve içecekler vücut su dengesinin korunmasında önemlidir.
*Yaşam için elzem öge olarak tanımladığımız suyu temiz, sağlığı bozmayan
kaynaklardan karşılamalıyız.
*İnsan besin olmadan günlerce yaşayabilir, günlerce susuz yaşam ise
olanaksızdır.
*Akan su pislik tutmaz deyişi yanlıştır. İnsanı öldüren mikrop gözle
görülmediğinden suyun berrak görünümü güvenli olduğunu göstermez.Şüpheli su
kaynatılıp soğuttuktan sonra içilmelidir..
*Aşırı tuz tüketiminden kaçının
*Sigara dan uzak durun
Sigaranın zararları :
1- Boğaz, gırtlak ve akciğer kanseri, ses teli problemleri astım hastalığı,
kronik bronşit
2-Damar sertliği, damar tıkanıklığı, yüksek tansiyon, kalp krizi,
3-Beyin kanaması, felçler
4-Ağız yemek borusu ve mide kanseri, gastrit, ülser
5-Kemik erimesi, diş sararması, yüzde kırışma ve erken yaşlanma
6-Mesane ve börek kanseri vb ......
(sigaranın zararları ve bırakma yolları hakkında dahasonra geniş bilgi
hazırlayacağım)
*Her yaş döneminde yeterli miktarda kalsiyum alımına özen gösteriniz.
*Düzenli yürüyüşler yapın
Fiziksel aktiviteyi artırmanın faydaları:
1- Oksijen alımını ve kalp debisini artırır.
2- Belirli oksijen alımında kalp atımı hızını artırır.
3- Metabolizmayı hızlandırır.
4- Şişmanlığı önler.
5- Kas gücünü artırır.
6- Osteoporoz oluşumunu önler.
7- Kan basıncını dengeler.
8- Kalp kasının gücünü artırır.
9- Kalple ilgili hastalık ve ölümleri azaltır.
10- Kolesterolu düzenler. Kötü kolesterolü düşürür, iyi kolesterolü artırır.
Satın Alma Aşamasından Besin Güvenliğinin Sağlanması İçin Öneriler:
Tüketicilerin güvenli besin atın almaları için öneriler şunlardır;
1- Açıkta satılan besinleri satın almayın,
2- Ambalajlı besin satın alırken, ambalajın bozulmamış, yırtılmamış olmasına
dikkat edin,
3- Etiket bilgilerini okuyun. Etikette aşağıda bilgileri yer alır.
a) Tarım Bakanlığınca verilen üretim izninin tarih ve sayısı,
b) Üretim ya da son kullanma tarihi,
c) Üretici firma adı ve adresi,
d) İçindekiler,
f) Miktar ve fiyat,
g) Beslenme bilgileri (enerji, yağ, kolesterol, protein, karbonhidrat
miktarları, çeşitli beyanlar)
4- Çabuk bozulabilen et, tavuk, balık gibi besinleri alışverişin sonunda alın.
Alışveriş torbasında bunların pişirmeden tüketilecek besinlerle temasını
önleyin.
En kısa zamanda (en fazla 2 saat, sıcak havalarda en fazla 1 saat
içinde)buzdolabına yerleştirin.
5- Donmuş besinleri de alışverişin sonunda alın. Çözünmemiş olmasına dikkat
edin.
6- En kısa zamanda dondurucuya yerleştirin.
7- Kaynağı bilinmeyen, denetimsiz sokak sütü almayın. Pastörize ve dayanıklı
kutu sütü tercih edin.
8- Çiğ sütten yapılmış, olgunlaştırılmamış peynir satın almayın
9- Kırık, çatlak, kirli yumurta satın almayın.
Yumurtaları yıkamadan buzdolabına yerleştirin.
Saklama / Depolama Aşamasında Besin Güvenliğinin Sağlanması İçin Öneriler:
1- Tahıl, kuru baklagil, şeker v.b. kuru besinleri karanlık, kuru(nem oranı
%50-60) ve serin (en fazla 20 C) ortamda depolayın.
2- Bir, iki gün içinde tüketmeyeceğiniz et, tavuk ve balığı birer yemeklik
miktarlarda ve yassı bir şekilde paketlenmiş olarak dondurun.
Çözdürme işlemini buzdolabında yapın. Çözdürme işlemi için besinleri oda
sıcaklığına alırsınız, iki saatten fazla bekletmeyin. Çözdürülmüş et, tavuk ve
balığı yeniden dondurmayın.
3- Artmış et yemeklerini buzdolabında 1-2 günden, artmış etsiz yemekleri 3-4
günden fazla bekletmeyin. Yeneceği kadarını ısıtın. Taze sebze yemeklerini
günlük pişirin.
4- Kıyma, küçük parça etler ve balığı buzdolabında 1-2 günden, büyük parça
etleri,salam ve sosisi 3-4 günden fazla bekletmeyin.
5- Pastörize sütü buzdolabında 1-2 günden fazla bekletmeyin.
6- Yumurtayı buzdolabından 2 haftadan fazla bekletmeyin.
7- Buzdolabından çiğ et, tavuk ve balığın pişirilmeden yenecek besinlerle ve
yenmeye hazır besinlerle temasını önleyin.
Hazırlama, Pişirme ve Servis Aşamalarında Besin Güvenliğinin Sağlanması İçin
Öneriler:
1- Besin hazırlarken, pişirirken ve servisini yaparken ellerinizi sürekli temiz
tutun. Besine ve kullanılacak araç gerece dokunmadan önce ellerinizi akan ve
tercihen el dayanır sıcaklıktaki su altında sabunla en az 20 saniye sürekli
yıkayın
2- Besinin hazırlandığı ve pişirildiği alanların, kullanılan araç ve gerecin
temizliğini sağlayın Çiğ et, tavuk ve balığın konduğu kap ile doğrandığı bıçak
ve doğrama tahtası veya plastiğinin pişirilmeden yenecek besinlerle ve yenmeye
hazır besinlerle temasını önleyin.
3- Et doğrama tahtası veya plastiği (poliamid veya polietilen) ile sebze doğrama
tahtası veya plastiğini mümkünse ayırın. Değilse, et, tavuk veya balık
doğradıktan sonra sıcak sabunla su ile iyice yıkayın. Çizilmiş, eskimiş doğrama
tahtası veya plastiklerini kullanmayın.Sebze ve meyve yıkamada deterjan veya
sabun kullanmayın.
4- Çiğ et, tavuk ve balığa dokunduktan sonra ellerinizi yıkayın.
5- Buzdolabından aldığınız yumurtayı, kullanmadan önce yıkayın. Yumurtaya
dokunduktan sonra ellerinizi yıkayın.
6- Uygun sıcaklık ve sürede pişirilmemiş, hayvansal besinler potansiyel
tehlikeli besinlerdir. Etin iç sıcaklığını en az 75 C`ye ulaşması gerekir. Uygun
sıcaklığı kontrol etmek için et termometresi kullanılabilir.
7- Çiğ yumurta kullanılarak hazırlanmış yemekleri yemeğin.
8- Artan yemekleri yeniden ısıtırken en az 75 C`ye ulaşılması gerekir. Pratikte
dumanı üstünde olacak şeklinde tanımlanabilir.
9- Serviste, sıcak yemekleri sıcak (60 C ve üzeri),soğuk yemekleri soğuk(10 C
ve altı),ortamda bekletin.10 C - 60 C arasında (oda sıcaklığında ) 2 saatten
fazla, sıcak havalardan 1 saatten fazla bekletmeyin.
10- Bozulmuş olmasından kuşku duyduğunuz besinleri tatmadan atın.
11- Küflenmiş besinleri atın. Küflü kısmını atarak kullanma yoluna gitmeyin.
12- Temizliğinden kuşkulandığınız suyu süzün ve kaynatın ya da uygun şekilde
klorlayın.
13- Masa örtüsü ve üzerindeki servis tabakları, bardak, çatal, kaşık v.b.
gereçleri temiz bulmadığınız yerlerin mutfaklarının daha da kirli olması
olasıdır. Temizlik hijyenine güvenmediğiniz yerlerde yemek yemeyin.
SAĞLIKLI VE GÜZEL GÜNLER DİLEĞİYLE......